การปักชำกิ่งหม่อน

การขยายพันธุ์หม่อน  การขยายพันธุ์หม่อนรับประทานผลสามารถขยายพันธุ์ได้หลายวิธีตามความเหมาะสมของวิธีการปลูก ดังนี้ คือ
1.  การขยายพันธุ์หม่อนโดยวิธีการปักชำลงในแปลงชำ
                โดยการตัดท่อนพันธุ์หม่อนที่มีอายุมากกว่า  6  เดือน  ซึ่งสังเกตได้จากกิ่งหม่อนเปลี่ยนสีจากเขียวเป็นสีน้ำตาลแล้ว  นำมาตัดเป็นท่อนยาวท่อนละ  15-20  เซนติเมตร  นำส่วนที่อยู่ด้านโคน  ของท่อนพันธุ์ไปจุ่มในน้ำยาป้องกันเชื้อราทิ้งไว้  10  นาที  ส่วนด้านปลายของท่อนพันธุ์นำไปจุ่มในสีน้ำมันเพื่อป้องกันการระเหยน้ำทำให้ท่อนพันธุ์แห้งตายก่อนที่แตกยอดและออกราก
 2.  การขยายพันธุ์โดยวิธีการปักชำท่อนพันธุ์หม่อนลงในถุง
                วิธีการนี้คล้ายกับวิธีการขยายพันธุ์โดยวิธีการปักชำลงในแปลงชำ  แต่เป็นการปักชำหม่อนลงในถุงเพาะชำสีดำแทน  โดยใช้ถุงเพราะชำสีดำขนาด 3 x 10 นิ้ว (ขนาดของถุงเพาะชำดำที่ยังไม่ได้คลี่ออก)  เตรียมวัสดุเพาะโดยใช้ ดินดำ : แกลบดิบหรือแกลบเผา : ปุ๋ยคอกในอัตราส่วน 3 : 3  : 1  คลุกเคล้าให้เข้ากัน กรอกดินใส่ถุงอักให้แน่นวางเรียงกันในเรือนเพราะชำแปลงขนาดกว้าง 1 เมตร ยาวพอประมาณกับพื้นที่ ตัดท่อนพันธุ์หม่อนที่มีอายุมากกว่า 6 เดือน  นำมาตัดเป็นท่อนยาวท่อนละ 15-20 เซนติเมตร นำส่วนที่อยู่ด้านโคนของท่อนพันธุ์ไปจุ่มในน้ำยาป้องกันเชื้อราทิ้งไว้ 10 นาที  ส่วนด้านปลายของท่อนพันธุ์นำไปจุ่มในสีน้ำมันเพื่อป้องกันการระเหยน้ำทำให้ท่อนพันธุ์แห้งตายก่อนที่แตกยอดและออกากเช่นเดียวกับวิธีแรก ปักท่อนพันธุ์หม่อน ลึกประมาณ 3ใน 4  ส่วนถุงที่ใส่ดินเตรียมไว้ แล้วรดน้ำให้ชุ่มโดยดูแลไม่ให้ถุงเพาะชำขาดน้ำ
หลังจากปักชำหม่อนได้ประมาณ 1 เดือน ทำการกำจัดวัชพืชโดยการใช้มือถอนออกจากดินในถุงเพาะชำหม่อน แล้วใส่ปุ๋ยยูเรีย ละลายน้ำ 1 ช้อนแกงต่อน้ำ 20 ลิตร รดให้ทั่ว และทำการกำจัดวัชพืชทุก 1 เดือน แล้วรดด้วยปุ๋ยยูเรีย ละลายน้ำ 1 ช้อนแกงต่อน้ำ 20ลิตร จนกว่าอายุของท่อนพันธุ์ในถุงเพราะชำหม่อนครบ 3 เดือน จึงสามานำไปปลูกโดยวิธีการดึงถุงออก ก่อนปลูกได้ วิธีนี้มีข้อดีคือหม่อนที่นำไปปลูกจะไม่มีการชะงักการเจริญเติบโต  เมื่อนำไปปลูก ในช่วงที่มีฝนตกชุกแล้วหรือแปลงหม่อนที่สามารถให้น้ำได้ในฤดูแล้วหม่อนสามารถเจริญเติบโตได้เลยหากต้องการขนย้ายกิ่งชำหม่อนล้างรากไปไกลๆ ก็ให้งดให้น้ำหม่อนประมาณ 2-3 เพื่อเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับต้นหม่อนก็สามารถขนย้ายไปไหลๆ ได้ โดยวิธีวางเรียงให้อยู่ในลักษณะเอียงซ้อนทับกันได้หลายๆชั้นทำให้ประหยัดพื้นที่ในการขนส่ง
วิธีการขยายพันธุ์หม่อนโดยการปักชำทั้งชนิดลงถุงและชำลงแปลง ท่อนพันธุ์ที่ใช้ในการปักชำควรเป็นท่อนพันธุ์ที่มีอายุ 6-8 เดือนขึ้นไป  และเมื่อตัดท่อนพันธุ์เป็นท่อนๆ แล้วควรจุ่มท่อนพันธุ์ลงในสารละลาย NAA  ความเข้มข้น 1,000 ppm.  นาน 35 วินาที  ก่อนการปักชำ จะทำให้มีเปอร์เซ็นต์ออกรากและอัตราการรอดตายสูง
 
3.  การขยายพันธุ์โดยวิธีการตอนกิ่ง
                เป็นวิธีการที่สามารถขยายพันธุ์หม่อนได้เร็วและช่วยร่นระยะเวลาในการปลูกหม่อนให้เร็วยิ่งขึ้น แต่เป็นการสิ้นเปลืองท่อนพันธุ์หม่อนเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีท่อนพันธุ์หม่อนจำนวนมาก
                การเตรียมถุงตอนทำได้โดยนำขุยมะพร้าวแช่น้ำมาบรรจุลงในถุงพลาสติกสีใส ขนาด 2  x  4  นิ้ว  (ขนาดของถุงที่ยังไม่ได้คลี่ออก)  ให้แน่น ใช้เชือกฟางมัดปากถุงไว้โดยปล่อยชายเชือกให้เหลือยาวประมาณข้างละ 20  เซนติเมตร
                วิธีการตอน  เลือกกิ่งหม่อนขนาดอายุมากว่า 6 เดือน ให้มีความยาวของกิ่งมากกว่า 1.50 เมตร      ริดใบที่โคนกิ่งที่จะตอนออกประมาณ 20 เซนติเมตร ให้ทำการควั่นกิ่งออกยาวประมาณ 1 นิ้ว  แล้วใช้สันมีดขูดเยื่อเมือกซึ่งเป็นท่ออาหารของกิ่งหม่อนออกให้หมด ใช้มีดกรีดถุงขุยมะพร้าวที่เตรียมไว้ตามความยาวของถึง  แยกรอยกรีดออกแล้วนำมาประกบเข้ากับรอยควันของกิ่งหม่อนในลักษณะคว่ำรอยกรีดลง  ให้รอยควั่นด้านบนอยู่ตรงกลางหรือค่อนไปทางด้านบนของถุงขุยมะพร้าว ใช้เชือกที่เหลือปลายไว้มัดกับต้นหม่อนให้แน่น  จากนั้นนำเชือกฟางอีกเส้นมามัดตรงกลางของของถุงให้แน่นจนถุงไม่สามารถขยับเขยื้อนมาได้  ทิ้งไว้ประมาณ 30 วัน กิ่งหม่อนจะเริ่มแตกรากออกมาจากรอยควั่นด้านบน ในระยะนี้ต้องดูแลเรื่องถุงขุยมะพร้าวไม่ให้ขาดน้ำหากตอนกิ่งหม่อนในช่วงฤดูแล้วต้องมีการใช้หลอดฉีดยาดูดน้ำฉีดเข้าไปหล่อเลี้ยงขุยมะพร้าวไม่ให้ขาดน้ำ  หลังจากตอนกิ่งครบ 45 วัน รากของกิ่งตอนเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลก็สามารถตัดกิ่งตอนมาลงถุงเพาะชำได้ โดยการตัดยอดกิ่งชำให้ยาวประมาณ 1.50 เมตร  จากรอยตอน ริดใบออกให้หมด  ค่อยๆใช้มีดแกะเชือกและถุงพลาสติกออกจากนั้นนำลงไปชำในถุงเพาะชำดำขนาด 4  x 12  นิ้ว  เตรียมวัสดุเพาะโดยใช้ดินดำ : แกลบดิบหรือแกลบเผา : ปุ๋ยคอก : 3  : 3  : 1  คลุกเคล้าให้เข้ากัน  กรอกดินใส่ถุงอักให้แน่นวางเรียงกันในเรือนเพาะชำขนาด 2 ถุงต่อแถว นำไม้ไผ่มาทำเป็นราวยึดกิ่งหม่อนไว้เพื่อป้องกันการล้มของกิ่งหม่อน  ทิ้งไว้ประมาณ 2-3 เดือนก็สามารถนำไปปลูกในแปลงได้
4.  การขยายพันธุ์โดยวิธีการติดตาบนต้นตอ
                วิธีการนี้นับว่าเป็นวิธีการที่จะสามารถขยายพันธุ์หม่อนรับประทานผลให้ได้ผลได้อย่างเร็วที่สุด สำหรับเกษตรกรที่ปลูกหม่อนพันธุ์อื่นๆ  อยู่แล้ว โดยสามารถตัดแต่งต้นหม่อนเดิมมีกิ่งเหลืออยู่ 1 กิ่ง           สูงมากกว่า 1.50 เมตรปักหลักไม่ไผ่แล้วมัดกิ่งหม่อนติดกับไม้ไผ่ให้ตั้งตรง ทำการติดตาหม่อนรับประทานผล  โดยวิธี ตัดแปะ (Chip budding)  ที่ระดับความสูง 1.50 เมตร  ทิ้งไว้ประมาณ 30 วัน แผลก็จะเริ่มสมานตา ตัดยอดออกให้สูงจากบริเวณรอยติดตาประมาณ 1 นิ้ว ให้รอยเฉียงลาดลงไปทางด้านหลังของรอยติดตา  ทิ้งไว้ประมาณ 10 วัน ตาหม่อนรับประทานผลจะเริ่มผลิออกใต้แผ่นพลาสติก ให้ใช้มีดคมๆ กรีดแผ่นพลาสติก    ติดตาออกตามแนวยาว หลังจากกรีดแผ่นพลาสติกประมาณ 2 สัปดาห์  ตรวจดูว่าตาที่ติดไว้รอดหรือไม่  หากตายไปให้ติดตาซ้ำใกล้ๆ  รอยเดิมส่วนกิ่งที่ตา รอดตายให้ริดตาหม่อนพันธุ์เดิมที่แตกออกจากต้นตอออกให้หมด ส่วนตาพันธุ์ดีเมื่อสูงเกิน 6 นิ้ว ก็ให้เด็ดยอดออกอีกครั้ง เพื่อให้หม่อนพันธุ์ใหม่มีจำนวนกิ่งต่อพุ่มมากในเวลาอันรวดเร็ว หลังจากที่หม่อนเริ่มแตกยอดออกมาประมาณ 10 กิ่งก็สามารถปล่อยให้มีการเจริญเติบโตตามปกติ  วิธีการนี้หากมีการติดตาในต้นฤดูฝนก็จะสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตผลหม่อนได้ในปีที่มีการติดตาเลย
ที่มา : http://www.qsds.go.th/qssc_tak/inside_page.php?pageid=10

บทความที่เกี่ยวข้อง